Terugblik 'Dorpen met een verleden': een mysterieus stukje Aardenburg

Een stad met een rijk verleden

Aardenburg heeft een spannend verleden: het Romeinse leger bouwde er een fort, in de middeleeuwen was Aardenburg een belangrijke handelsstad en in de zeventiende eeuw werd de vesting aangelegd die nu nog te zien is. In museum Cultuurforum Aardenburg zijn de getuigen daarvan te zien.

In en rond Aardenburg is al heel wat archeologisch onderzoek gedaan. Is nu dan alles bekend? Is alles onderzocht? Zeker niet!

Op verzoek van de ArcheoHotspot van Cultuurforum Aardenburg en na een grondige voorbereiding trok Erfgoed Zeeland naar de zuidwesthoek van onze mooie provincie. Het doel: met een archeologisch publieksonderzoek meer te weten komen over de geschiedenis van deze bijzondere plek en de mysterieuze sporen in de bodem.

Een mysterie in de Wallen van Aardenburg

Even ten noorden van Aardenburg ligt het natuurgebied Wallen van Aardenburg. Een mooi gebied dat beheerd wordt door stichting Het Zeeuwse Landschap. Het is nog niet zo lang een natuurgebied: in 2012 werd het landschap gevormd vanwege de aanleg van de Rondweg bij Aardenburg. Op verschillende plekken werd de bodem afgegraven en op andere plekken opgehoogd.

In één zo’n afgegraven deel werden kort daarna lange, donkere sporen gezien. Ook werden er aardewerkscherven uit de Romeinse tijd opgeraapt.

De sporen werden nooit goed onderzocht en het terrein bleef een mysterie. Zijn de Romeinen precies op die plek bezig geweest? Hebben zij daar greppels gegraven? Of waren de donkere sporen onderdeel van de middeleeuwse vestingwerken of van de vesting uit de zeventiende eeuw?

Samen op zoek naar het verleden

Erfgoed Zeeland en Cultuurforum Aardenburg begonnen met het opzetten van een archeologisch publieksonderzoek. Het Zeeuwse Landschap was enthousiast en verleende de onderzoeksvergunning. De Provincie Zeeland dacht mee over de aanpak en was bovendien belangrijk als opdrachtgever. De gemeente Sluis dacht mee en de archeologisch adviseur van de gemeente toetste de voorbereidingen. Ook archeologisch bedrijf Artefact! Advies en onderzoek in erfgoed sloot aan met archeologische expertise.

Na alle voorbereidingen stonden archeologen van Erfgoed Zeeland en Artefact op 5 en 6 oktober op de onderzoekslocatie, samen met twaalf vrijwilligers van Cultuurforum Aardenburg.

Samen gingen we op zoek naar de oude landschappen op die plek, om daarna iets te kunnen zeggen over de mysterieuze donkere sporen.

Met de boor terug in de tijd

Samen draaiden we de edelmanboor de grond in. We bestudeerden klei en zand en zwarte vlekken in die klei. We schreven heel veel details op: humeus, sterk ziltig, een scherpe of juist diffuse ondergrens, hoe diep zit deze laag?

Stap voor stap zagen we de oude landschappen voor ons. "Dit is het overstromingspakket uit de Tachtigjarige Oorlog, toen de dijken waren doorgestoken. Dit is de veenlaag van 3.500 tot 2.000 jaar geleden, toen de zee heel dichtbij was. En dit is het oude dekzand, waar lang geleden mensen op wilde dieren jaagden, nog voordat de landbouw werd uitgevonden."

In de resten van die oude landschappen vonden we soms ook de echo’s van de vroegere bewoners terug. Een rommelige laag die ontstond doordat daar van alles gebeurde in de Romeinse tijd, en een akkerlaag uit de middeleeuwen.

Het mysterie blijft nog even bestaan

Het mysterie is nog niet opgelost. We gaan eerst alle puzzelstukjes bij elkaar leggen.

We hebben wel gezien hoe bijzonder mensen het vinden om samen met archeologen de bodem in te kijken - letterlijk - en terug te gaan in de tijd. Zo ontdekten en raakten we samen een stukje van het verleden van Aardenburg aan.

Wordt vervolgd!

Foto hierboven: Bij mist en dauw startte het onderzoek in Aardenburg. Foto: Erfgoed Zeeland

Dorpen met een verleden

'Dorpen met een verleden: Aardenburg' is de derde activiteit in de reeks 'Dorpen met een verleden'. In 2024 deden we onderzoek naar Hengstdijk in de middeleeuwen en in 2025 naar het mottekasteel van Nieuwerkerk.

In Zeeland werken verschillende partijen samen aan publieksarcheologie. Met het programma Dorpen met een verleden betrekt Erfgoed Zeeland mensen actief bij zinvol archeologisch onderzoek dat volgens de kwaliteitsnorm wordt uitgevoerd.

Foto's op deze pagina: Wesley Versteeg

Delen