Terugblik Zeeuwse Archeologiedag 2026: land, lucht en water

Op zaterdag 10 oktober 2026 kwamen ruim 100 mensen samen in de ZB Bibliotheek van Zeeland voor de Zeeuwse Archeologiedag, het jaarlijkse ontmoetingsmoment voor professionals en vrijwilligers in de archeologie. Ook dit jaar was het een dag vol verhalen, ontmoetingen en inspirerende lezingen. De archeomarkt heeft zijn meerwaarde inmiddels bewezen. Materiaal zelf vastpakken is zoveel leuker dan een foto bekijken, en de gesprekken die daar ontstaan, geven veel meer diepgang. De markt en de borrel vloeiden in elkaar over en er was volop gelegenheid om na te praten en nieuwe contacten te leggen.

Archeologie op land, onder water en vanuit de lucht

Op land, onder water, op de grens van land en water en vanuit de lucht: overal in Zeeland vond archeologisch onderzoek plaats. Op de ene plek gebeurde dat langdurig en volgens meer traditionele methoden, op andere plekken juist met hoogtechnologische en innovatieve technieken.

Het onderzoek levert bijzondere ontdekkingen op, laat zien hoe vrijwilligers en professionals elkaar verder helpen en brengt boeiende verhalen aan het licht. Maar het roept ook vragen op en legt mysteries bloot die uitnodigen tot verder onderzoek. En er is bezorgdheid: hoeveel tijd heeft ons archeologisch erfgoed nog?

Verdronken dorpen: een middeleeuws landschap in beeld

Het WEAVE-onderzoek naar de verdronken dorpen, gepresenteerd door Wim De Clercq (Universiteit Gent), vertrekt vanuit bestaande gegevens over de middeleeuwse dorpen Tolsende en Nieuwlande. Door nieuwe technologie in te zetten, kon het onderzoeksteam reuzenstappen zetten. Stap voor stap werden kerkterreinen, kastelen, woonerven en percelen in beeld gebracht, tot zelfs een heel middeleeuws landschap zichtbaar werd.

Indrukwekkend en tegelijkertijd zorgwekkend. Er blijkt nog zoveel meer te zijn dan gedacht, maar door de huidige ontwikkelingen is dit erfgoed over 25 jaar verdwenen. Het WEAVE-onderzoek is een samenwerking tussen de universiteiten van Gent, Kiel en Wenen. Het onderzoeksteam is te vinden via de website van WEAVE.

Wim de Clercq vat het resultaat van een team van tien onderzoekers van drie universiteiten samen in één uur. 1/6

Hans Jongepier toont de ligging van de mesolithische vindplaatsen. 2/6

Dagvoorzitter Wilco Blaak verbindt in zijn eigen stijl de archeologie met zijn jongens thuis. 3/6

Aandachtige vrijwilligers en professionals luisteren naar de lezingen. 4/6

Hans Jongepier vertelt over mesolithisch vuursteen uit het Verdronken Land van Saeftinge. 5/6

Mesolithisch vuursteen uit het Verdronken Land van Saeftinge. 6/6

Wim de Clercq vat het resultaat van een team van tien onderzoekers van drie universiteiten samen in één uur.

1/6

Hans Jongepier toont de ligging van de mesolithische vindplaatsen.

2/6

Dagvoorzitter Wilco Blaak verbindt in zijn eigen stijl de archeologie met zijn jongens thuis.

3/6

Aandachtige vrijwilligers en professionals luisteren naar de lezingen.

4/6

Hans Jongepier vertelt over mesolithisch vuursteen uit het Verdronken Land van Saeftinge.

5/6

Mesolithisch vuursteen uit het Verdronken Land van Saeftinge.

6/6

25 jaar zoeken in het Verdronken Land van Saeftinge

Het contrast met de onderzoeksmethode op de mesolithische vindplaatsen in het Verdronken Land van Saeftinge was groot. Kleine stukjes vuursteen en brokken houtskool kwamen daar stap voor stap tevoorschijn in de top van het dekzand, onder de verdwijnende veenbanken.

Vrijwilligers en archeoloog Hans Jongepier (Erfgoed Zeeland) ploeterden 25 jaar lang door geulen en slikken om deze vondsten in kaart te brengen. Hans zette de resultaten op een rij en presenteerde ze tijdens de Archeologiedag.

Onder water: archeologie in drie dimensies

De Rijksoverheid geeft een impuls aan de onderwaterarcheologie. Onderwaterarcheologen Johan Opdebeeck en Miriam Kruijssen (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) trokken hun duikpak aan om de stand van zaken op drie locaties in de Oosterschelde te onderzoeken.

Onder water een grote hoeveelheid middeleeuws muurwerk inmeten is lastig. De oplossing? Heel veel foto's maken en die samenvoegen tot een 3D-beeld. Dat beeld kan op een beeldscherm worden gedraaid en zelfs met een 3D-printer worden afgedrukt.

Onderwaterarcheologen Miriam Kruijssen en Johan Opdebeeck deden onderzoek op drie locaties in de Oosterschelde. 1/7

Miriam Kruijssen en Johan Opdebeeck namen de aanwezigen mee naar de bodem van de Oosterschelde. 2/7

Max van Huijgevoort gaf een presentatie over hoe geofysisch onderzoek de mogelijkheid biedt om digitale bodemprofielen te maken. 3/7

3D-print van massa's middeleeuws muurwerk op de bodem van de Oosterschelde. 4/7

Belangstellenden bekijken de 3D-print. 5/7

Max van Huijgevoort vertelt over apparatuur voor grondradar. 6/7

Opgedoken Romeinse dakpannen bekijken. 7/7

Onderwaterarcheologen Miriam Kruijssen en Johan Opdebeeck deden onderzoek op drie locaties in de Oosterschelde.

1/7

Miriam Kruijssen en Johan Opdebeeck namen de aanwezigen mee naar de bodem van de Oosterschelde.

2/7

Max van Huijgevoort gaf een presentatie over hoe geofysisch onderzoek de mogelijkheid biedt om digitale bodemprofielen te maken.

3/7

3D-print van massa's middeleeuws muurwerk op de bodem van de Oosterschelde.

4/7

Belangstellenden bekijken de 3D-print.

5/7

Max van Huijgevoort vertelt over apparatuur voor grondradar.

6/7

Opgedoken Romeinse dakpannen bekijken.

7/7

De bodem onderzoeken zonder te graven

Een vindplaats onderzoeken zonder te graven is waardevol. Max van Huijgevoort (ADC Geoscan) liet zien hoe geofysisch onderzoek de mogelijkheid biedt om digitale bodemprofielen te maken. Zo kan de ondergrond in beeld worden gebracht zonder de bodem daadwerkelijk open te leggen.

Samen kom je verder: stenen vertellen verhalen

Samen kom je verder, en dat geldt ook voor vrijwilligers en professionals in de archeologie en geologie. Samen bouwden zij aan een ArcheoHotspot waar vrijwilligers, ondersteund door professionals, een enorme hoeveelheid stenen uit een opgraving determineerden.

Roland Dreesen (Universiteit Gent) nam de aanwezigen mee in de wondere wereld van natuursteen. Stap voor stap werd duidelijk hoe je kunt vaststellen wanneer, waar en hoe een steen is ontstaan. Door de kenmerken van een steen te herkennen, kan zelfs worden bepaald op welk strand deze uiteindelijk werd opgeraapt om te worden gebruikt in de middeleeuwse handelsscheepvaart.

Roland Dreesen toont de wereld van de gesteenten en ontrafelt stap voor stap op welke stranden van Engeland, Frankrijk en Denemarken de ballaststenen van Sint Anne ter Muiden werden opgeraapt. 1/5

Determineren van middeleeuwse ballaststenen in de Archeohotspot van Cultuurforum Aardenburg en partners. 2/5

Luitzen Bijlsma kiest voor een forensische benadering bij het mysterie van Nieuwerkerk. 3/5

Roland Dreesen determineert enkele stenen uit het onderzoek naar Nieuwerkerk. 4/5

In gesprek over de middeleeuwse ballaststenen. 5/5

Roland Dreesen toont de wereld van de gesteenten en ontrafelt stap voor stap op welke stranden van Engeland, Frankrijk en Denemarken de ballaststenen van Sint Anne ter Muiden werden opgeraapt.

1/5

Determineren van middeleeuwse ballaststenen in de Archeohotspot van Cultuurforum Aardenburg en partners.

2/5

Luitzen Bijlsma kiest voor een forensische benadering bij het mysterie van Nieuwerkerk.

3/5

Roland Dreesen determineert enkele stenen uit het onderzoek naar Nieuwerkerk.

4/5

In gesprek over de middeleeuwse ballaststenen.

5/5

Het mysterie van Nieuwerkerk

Onder de vlag van 'Dorpen met een verleden' voerden professionals en vrijwilligers een archeologisch publieksonderzoek uit naar wat inmiddels het 'mysterie van Nieuwerkerk' was gaan heten. Luitzen Bijlsma benaderde het mysterie als een coldcase en ging op zoek naar mogelijke daders en aanwijzingen.

Ook dit onderzoek laat zien hoe samenwerking tussen professionals en vrijwilligers nieuwe inzichten kan opleveren en hoe archeologisch onderzoek steeds weer nieuwe vragen oproept.

De volgende Zeeuwse Archeologiedag vindt plaats op zaterdag 16 oktober 2027, opnieuw in de ZB Bibliotheek van Zeeland. Noteer de datum alvast in de agenda!

Stichting Vrienden Erfgoed Zierikzee nam een bijzonder pareltje mee. In de eeuwenoude dakpan werd in de nog natte klei een tekst geschreven. 1/7

Over 'De Oud Hollandsche dakpan met inscriptie': een vervloeking misschien? 2/7

Netwerken tijdens de archeomarkt. 3/7

Tijd om meer te ontdekken. 4/7

Een dag vol verhalen, ontmoetingen en gesprekken. 5/7

Bijpraten tijdens de lunch. 6/7

De catering was prima verzorgd door ZB Middelburg. 7/7

Stichting Vrienden Erfgoed Zierikzee nam een bijzonder pareltje mee. In de eeuwenoude dakpan werd in de nog natte klei een tekst geschreven.

1/7

Over 'De Oud Hollandsche dakpan met inscriptie': een vervloeking misschien?

2/7

Netwerken tijdens de archeomarkt.

3/7

Tijd om meer te ontdekken.

4/7

Een dag vol verhalen, ontmoetingen en gesprekken.

5/7

Bijpraten tijdens de lunch.

6/7

De catering was prima verzorgd door ZB Middelburg.

7/7

Foto's op deze pagina: Wesley Versteeg

Kan ik je verder helpen?

Ik ben Martijn van Poecke, adviseur publieksarcheologie bij Erfgoed Zeeland. Mocht je vragen hebben, dan beantwoord ik deze graag voor je.

Martijn van Poecke, adviseur publieksarcheologie Stuur me een mail Of bel me: +31 6 25 72 65 41

Anderen zoeken vaak...

Onze suggesties...